بررسی عملکرد سازمان ملل متحد در حمله امریکا به عراق

 

 

چکیده:

 سازمان ملل متحد تنها سازمان بین الدولی است که هدف اصلی آن حفظ صلح و امنیت جهانی است.منشور ملل متحد،کاربردزوررابه منظورحفظ صلح وامنیت بین المللی به قالبی دقیق و مشخص درآورده و شیوه رفتاریکدست اعضای سازمان راموردتأکیدقرارداده است.حمله آمریکا به عراق، این شیوه رفتار یکدست جامعه بین المللی را برهم زد. در ماده 15 منشور، دفاع مشروع برای کشور مورد تهاجم پیش بینی شده، اما واکنش به آن در اختیار شورای امنیت است. عملکرد امریکا در ماجرای عراق، مانع شد که سازمان ملل بتواند وظیفه اش را برپایه منشور ملل متحد به درستی انجام دهد و جامعه بین المللی نیز نتوانست آنچنان از حریم این سازمان و اصول اساسی آن دفاع کند. این مقاله هدفها و وظایف سازمان ملل و کارایی منشور و نیز حمله آمریکا به عراق از دید حقوقی را بررسی و عملکرد سازمان ملل در این رویداد مورد ارزیابی قرار می گیرد.

 


مقدمه:

 در حمله آمریکا به عراق از همان آغاز، یکی از اصول حقوق بین الملل با عنوان اصل آزادی ملت ها در تعیین سرنوشت خودشان به فراموشی سپرده شد در اینجا دولت آمریکا با ادعای وجود محور شرارت و دستاویز قرار دادن اصل دفاع مشروع و به نام یک دولت متمدن با همکاری همپیمانان خود مدعی شد که قصد آزاد کردن عراق و اداره آن را تا تحقق یافتن یک دولت مردمی دارد. این روش آمریکا بسیار با روش های برتری جویانه و استعماری دولت های اروپایی در سده های گذشته شباهت دارد. حمله آمریکا به عراق که به صورت یک جانبه و پس از شکست این کشور در گرفتن مجوز از شورای امنیت، در 02 مارس 0222 آغاز شد، سازمان ملل را با بحران جدیدی روبه رو کرد. این حمله تا ماه ها نقش بنیادی سازمان ملل در جلوگیری از تجاوز و حفظ صلح و امنیت بین المللی و اعتبار این سازمان را زیر سؤال برد. جنگ عراق اصل امنیت جمعی و نیروی اخلاقی سازمان را به حاشیه رانده است. پس از جنگ عراق، به رغم افول نقش سازمان ملل، باز هم این سازمان نه تنها به عنوان مسئول حفظ صلح برای اجرای مسئولیت خود کوشید بلکه در راه قانونمدار کردن اقدام آمریکا نیز تلاش کرد. این سازمان به شدت تابع میزان همگرایی بین دولتها به ویژه دولتهای عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل است. در مقاطعی که این دولتها به مواضع مشترک دست می یابند و به همگرایی می رسند، درشورای امنیت نیز اجماع و توافق حاصل می شود. ازاین رو سازمان ملل در بحرانها با سرعت و جدیت و قاطعیت از خود واکنش نشان می دهد. و شورای امنیت سازمان ملل نتوانست به اجماعی برای حل بحران دست یابد و به علاوه با توجه به محدودیتهای خود نتوانست مانع اقدام نظامی ابرقدرتی چون امریکا شود. بنابراین سازمان ملل متحد نظاره گر حمله امریکا به عراق شد، بی آنکه بتواند به مسئولیت خود در حفظ صلح و امنیت عمل کند. در این تحقیق به روش تحلیلی و توصیفی در صدد بررسی این پرسش است که، عملکرد سازمان ملل متحد در حمله امریکا به عراق به چه صورت بوده است؟ و دنبال اثبات این فرضیه می باشد که: عملکرد سازمان ملل در حمله امریکا به عراق تابع همگرائی بین دولتها بوده است.

 نتیجه گیری :

 بررسی عملکرد سازمان ملل در برخورد حمله امریکا به عراق نشان می دهد که در شورای امنیت چندگانگی وجود دارد و امیدی که پس از پایان جنگ سرد در مورد بازگشت به ایده های بنیانگذاران این سازمان وجود داشته به یأس تبدیل شده است. سازمان ملل در بحران عراق با عمل انجام شده ای روبه رو شد که ابتر بودن این سازمان را بیش از پیش آشکار و بحران درونی آن را نمودار ساخت. سازمان در بحران عراق چه در بعد نظامی و چه در مورد تقویم زمانی حل بحران به گونه مؤثر عمل نکرده است. و تحولات تازه در عرصه جهانی به علت از میان رفتن نقش محوری دولت ها و دگرگون شدن و انعطاف پذیری اصل حاکمیت می تواند به سازمان ملل نقش عمده تر و گسترده تری بدهد. سازمان ملل از آن رو که دیگر به وسیله اصل حاکمیت ملی کشورها کمتر محدود می شود و امکان برقراری رابطه با صدها بازیگر جدید بین المللی را دارد، می تواند جایگاه متفاوتی در جامعه جهانی بیابد و حتی به مبنا و ارائه دهنده ملاک های مشروعیت و اقتدار بدل گردد.در کل با درنظرگرفتن سازمان ملل به عنوان نهاد مستقل و مجزا از دولتها، نمی توان ارزیابی دقیقی از نقش آن و میزان موفقیتش در حفظ صلح و امنیت بین المللی ارائه نمود. زیرا این موضوع بیش ازآنکه به خود سازمان ملل و شورای امنیت مرتبط باشد، به دولتها و میزان همسویی آنها با یکدیگر و شدت و ضعف همکاریها و رقابتهای قدرتهای بزرگ بستگی دارد. براین اساس، تلقی ما از سازمان ملل تا حد زیادی تابع سیاستها و عملکرد دولتهاست؛ یعنی خط و مشی و سیاست دولتها در چگونگی عملکرد سازمان ملل تاثیر بسزایی دارد. این تاثیر به گونه ای است که می تواند باعث شود سازمان ملل نهادی موثر و فعال در حفظ صلح و امنیت بین المللی تلقی شود یا برعکس تشریفاتی، خنثی و بی اثر جلوه کند. دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضاازآنجاکه در صحنه بین المللی روابط دولتها ترکیبی از همکاری و رقابت است و در شرایط مختلف نسبت این همکاری و رقابت متفاوت است، نقش و عملکرد سازمان ملل در بحرانها نیز متفاوت خواهد بود. بنابراین با وجود دولتهای مختلفی که منافع متفاوت دارند، تصور سازمان مللی که با سرعت، قاطعیت و مطابق اصول مشخص و تعیین شده عمل کند، تاحدزیادی غیرواقعی است.

 فهرست منابع :

 .1اطلاعات سیاسی اقتصادی ، شماره 022 021 ، سال نوزدهم ، مهر و آبان 32

2. سازمانهای بین المللی ، دکتر رضا موسی زاده ،انتشارات راهیان ، جلد اول ، 5230

 3. - Nye,joseph s.,jr,softpower:The Means to success in world politics, (New York: public

 .4 آر کلگ،استوارت، چارچوب های قدرت، ترجمه مصطفی یونسی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، 5231

 5.ترجمه: علی فهیم دانش، اطلاعات سیاسی و ،» علل ناکامی شورای امنیت « ، مایکل جلنان)5230( اقتصادی، شماره 512 531

 .6روزنامه جام جم، 22 مرداد 5831 ، ص اول. یا نگاه کنید به: http://en.wikisource.org

 .7امیرسعید کرمی، نقش شورای امنیت سازمان ملل در بحران کویت، پایان نامه کارشناسی ارشد،تهران، دانشگاه امام صادق)ع(، 5838

 .8 اطلاعات سیاسی و ،» سازمان ملل متحد پس از جنگ امریکا و عراق « ، منوچهر توسلی نائینی، اقتصادی، 22 آبان 5838